در دنیای معماری مدرن که شفافیت و استفاده حداکثری از نور طبیعی به یک اولویت تبدیل شده است، بحث ایمنی ساختمان دیگر یک موضوع جانبی نیست. وقتی از نمای شیشهای، پلههای شیشهای یا پارتیشنهای تمامقد صحبت میکنیم، اولین سوالی که در ذهن یک مهندس ناظر یا کارفرمای باهوش شکل میگیرد، میزان پایداری این سازه در برابر حوادث غیرمترقبه است.
مقررات ملی ساختمان، استانداردهای سختگیرانهای را برای جلوگیری از حوادث ناشی از شکست شیشه تدوین کرده است. اما یک نکته فنی ظریف وجود دارد؛ اگرچه بسیاری از سازندگان ذهنشان به سمت مبحث نهم (طرح و اجرای ساختمانهای بتنآرمه) میرود، اما باید بدانید که ایمنی شیشه و اجزای غیرسازهای در واقع در مباحث چهارم و ششم ریشه دارد.
در این مطلب از شیشه ترنج آذین، به بررسی دقیق نقش شیشههای لمینت و شیشه های سکوریت در ارتقای رتبه ایمنی ساختمان با نگاهی به ضوابط اجرایی میپردازیم.
چرا انتخاب نوع شیشه در رتبه ایمنی و پایانکار ساختمان سرنوشتساز است؟
بسیاری از سازندگان در ابتدای پروژه تصور میکنند که انتخاب شیشه تنها به جنبههای دکوراتیو محدود میشود، اما واقعیت این است که در صورت بروز کوچکترین حادثه، اگر شیشههای به کار رفته در نما یا بخشهای پرخطر از نوع ایمن نباشند، مسئولیت حقوقی سنگینی متوجه تیم اجرایی خواهد بود. شیشه ساختمانی دیگر یک پرکننده ساده برای پنجرهها نیست؛ بلکه بخشی از پوسته محافظ ساختمان است که باید در برابر بارهای وارده مثل باد و زلزله مقاومت کند.
طبق ضوابط فنی، هر فضایی که احتمال برخورد انسانی در آن وجود دارد یا به عنوان حائل بین دو اختلاف سطح عمل میکند، باید مجهز به شیشههایی باشد که در صورت شکستن، به ذرات برنده و کشنده تبدیل نشوند. استفاده از شیشههای ایمن تضمینکننده سه مورد حیاتی است:
-
حفظ جان ساکنین: جلوگیری از تبدیل شدن شیشه به گیوتینهای برنده در زمان حادثه.
-
پایداری سازهای: حفظ انسجام پوسته ساختمان در برابر طوفان و لرزش.
-
تاییدیه نهایی: کسب تاییدیه ناظرین نظام مهندسی و سازمان آتشنشانی برای دریافت پایانکار.
تحلیل عملکرد مکانیکی شیشه سکوریت در برابر فشار باد و بارهای جانبی
شیشه سکوریت که بسیاری آن را قهرمان مقاومت میدانند، طی یک فرآیند شوک حرارتی تولید میشود. این فرآیند مقاومت مکانیکی شیشه را تا ۵ برابر نسبت به شیشههای معمولی افزایش میدهد.
در ساختمانهای بلندمرتبه که وزش بادهای شدید بارهای جانبی زیادی به نما وارد میکند، شیشه سکوریت به عنوان یک سد دفاعی عمل میکند.
نکته کلیدی در مهندسی این شیشه، نحوه شکست آن است. اگر فشار بیش از حد تحمل شیشه باشد، این محصول به هزاران قطعه ریز و با لبههای صیقلی تبدیل میشود که قدرت برندگی ندارند.
این ویژگی دقیقاً همان چیزی است که استانداردهای ایمنی برای محیطهای پرتردد مانند ورودی مجتمعهای تجاری، ایستگاههای مترو و دربهای لابی مطالبه میکنند. در واقع شیشه سکوریت با مدیریت انرژی ضربه، مانع از ایجاد جراحتهای عمیق میشود.
آیا پروژه شما با استانداردهای جدید ایمنی مطابقت دارد؟
انتخاب اشتباه نوع شیشه میتواند منجر به عدم تاییدیه پایانکار و خطرات جانی شود. برای مشاوره فنی رایگان و انتخاب بهترین ترکیب شیشههای لمینت و سکوریت، همین حالا با ما تماس بگیرید.
شیشه لمینت چگونه مانع از سقوط افراد و ریزش آوار در زمان زلزله میشود؟
اگر شیشه سکوریت را قهرمان مقاومت بدانیم، شیشه لمینت بدون شک فرشته نجات ساختمان است. این شیشه از اتصال دو یا چند لایه شیشه توسط یک لایه میانی (غالباً از جنس PVB) ساخته میشود. تفاوت اصلی شیشه لمینت با سایر انواع شیشه در این است که پس از شکستن، قطعات شیشه به طلق میانی میچسبند و فرو نمیریزند.
در مناطقی که خطر زلزله بالا است (مانند اکثر شهرهای ایران)، استفاده از شیشه لمینت در نماهای کرتینوال، جانپناهها و سقفهای شیشهای یک استاندارد غیرقابل جایگزین است.
لایه میانی مانند یک پیوند مستحکم عمل کرده و حتی در صورت ترک خوردن کل سطح شیشه، انسجام سازه را حفظ میکند. این موضوع فرصت کافی برای تخلیه ساختمان را فراهم کرده و از ریزش شیشه بر سر عابران در پیادهرو جلوگیری میکند. علاوه بر این، لایه PVB به عنوان یک عایق عالی صدا و اشعه فرابنفش نیز عمل میکند.
الزامات مقررات ملی ساختمان؛ فراتر از اسکلت بتنی و مبحث نهم
خب، حالا بریم سراغ بخش حقوقی و فنی ماجرا. همانطور که اشاره کردیم، مبحث نهم ستون فقرات بتنی ساختمان است، اما برای تاییدیه ایمنی شیشه، تیم فنی ما در ترنج گلس به دقت مبحث چهارم (الزامات عمومی) و مبحث ششم (بارها) را در پروژهها پیادهسازی میکند:
-
ضوابط جانپناه (مبحث ۴): طبق بند ۴-۹-۹-۱-۴، استفاده از شیشه ایمن و غیرریزنده در جانپناهها الزامی است. نکته اجرایی مهم این است که استفاده از شیشه سکوریت تکلایه برای جانپناه خطرناک و ممنوع است؛ زیرا در صورت شکست، فضا کاملاً خالی شده و خطر سقوط آزاد وجود دارد. تنها گزینه قانونی و ایمن، شیشه لمینت است.
-
ضوابط سطوح بزرگ: طبق بند ۴-۴-۴-۸، تمام سطوح شیشهای با عرض بیش از ۹۰ سانتیمتر و مساحت بیش از ۱.۵ مترمربع که در مجاورت فضای باز یا معبر هستند، حتماً باید سکوریت یا لمینت باشند.
-
سقفها و نورگیرها: هر عنصری که بالای سر انسان قرار میگیرد (مانند سقف پاسیو)، طبق بند ۴-۹-۴-۱۰ باید حتماً از شیشه لمینت باشد تا در صورت شکست، آوار شیشهای ایجاد نشود.
جدول راهنمای انتخاب شیشه بر اساس استانداردهای مهندسی
برای اینکه بدانید در هر بخش از پروژه چه نوع شیشهای رتبه ایمنی شما را ارتقا میدهد، این جدول راهنما را مدنظر داشته باشید:
| محل استفاده در ساختمان | نوع شیشه پیشنهادی | علت فنی و قانونی |
| نمای اصلی (کرتینوال) | دوجداره (ترکیب سکوریت و لمینت) | مقاومت در برابر فشار باد و جلوگیری از ریزش در زلزله |
| جانپناه (نرده شیشهای) | لمینت دو لایه (مثلاً ۵+۵ میل) | حفظ انسجام و جلوگیری از سقوط افراد پس از شکست |
| دربهای ورودی و تردد بالا | سکوریت ۱۰ میل | مقاومت در برابر ضربات فیزیکی و برخورد مستقیم |
| سقف و کف شیشهای | لمینت سکوریت چند لایه | تحمل بار زنده و جلوگیری از ریزش ناگهانی |
| پله و دودبندها | سکوریت با تاییدیه آتشنشانی | مقاومت حرارتی و جلوگیری از گسترش دود |
رفتار شیشههای ایمن در برابر حریق؛ مانعی برای گسترش آتش
در کنار زلزله، آتشسوزی یکی از بزرگترین آزمونهای ایمنی ساختمان است. شیشه معمولی در اولین لحظات برخورد با حرارت شدید میشکند و با ورود اکسیژن به محیط، آتش را شعلهورتر میکند.
اما شیشههای سکوریت یا شیشههای مخصوص Fire Rated، مقاومت حرارتی بسیار بالاتری دارند. این شیشهها در پلههای فرار و دربهای دودبند، زمان حیاتی برای خروج ساکنان فراهم میکنند. در واقع رعایت این جزئیات در انتخاب شیشه، رتبه ایمنی ساختمان شما را در چکلیستهای سازمان آتشنشانی به شدت بالا میبرد.
سوالات متداول درباره ایمنی و ضوابط شیشههای ساختمانی
۱. آیا برای جانپناه بالکن میتوان فقط از شیشه سکوریت استفاده کرد؟
خیر. طبق مقررات ملی ساختمان، جانپناه حتماً باید از نوع لمینت باشد. شیشه سکوریت در صورت شکستن کاملاً فرو میریزد و مسیر سقوط را باز میگذارد، اما لمینت حتی پس از شکستن، به صورت یکپارچه در جای خود باقی میماند.
۲. در چه ارتفاعی استفاده از شیشه ایمن الزامی است؟
در هر بخشی از ساختمان که شیشه در ارتفاع کمتر از ۱.۰۵ متر از کف تمام شده نصب شود یا در هر نقطهای که خطر برخورد مستقیم انسان وجود داشته باشد، استفاده از شیشه سکوریت یا لمینت الزامی است.
۳. تفاوت قیمت شیشه لمینت و سکوریت چقدر در بودجه نهایی تاثیر دارد؟
شیشه لمینت به دلیل لایههای میانی PVB و فرآیند تولید پیچیدهتر، قیمت بالاتری دارد. اما اگر هزینههای احتمالی حوادث جانی و یا عدم تاییدیه پایانکار را در نظر بگیرید، این اختلاف قیمت در واقع یک بیمهنامه همیشگی برای ساختمان شماست.
۴. آیا میتوان شیشه سکوریت را بعد از تولید در محل پروژه برش داد؟
به هیچ وجه. شیشه سکوریت پس از فرآیند پخت، تحت تنشهای داخلی است و هرگونه برش یا سوراخکاری منجر به پودر شدن کل شیشه میشود. تمام اندازهگیریها باید قبل از تولید نهایی شود.
خرید شیشه ساختمانی تنها خرید یک کالا نیست، بلکه سرمایهگذاری روی امنیت جانی است. ما در ترنج گلس با تکیه بر محاسبات مهندسی و انطباق کامل با مباحث ۴ و ۶ مقررات ملی، شما را در انتخاب ضخامت و نوع شیشه یاری میدهیم تا ساختمان شما نه تنها زیبا، بلکه به عنوان یک دژ مستحکم در برابر حوادث عمل کند.
